Mijn ziekte inzicht

RedEen veelgehoorde klacht vanuit de psychiatrie en van familie van mensen met schizofrenie is dat patiënten met deze ziekte geen tot weinig ziekte-inzicht hebben. Ze weten vaak niet dat ze psychotisch zijn en waanbeelden hebben. Ze weten niet dat de stemmen die ze horen, er niet in het echt zijn. Er zijn mensen met schizofrenie die hun medicijnen niet trouw slikken of niet braaf naar de ggz gaan. Er zijn veel discussies en  artikelen over het gebrek aan ziekte inzicht bij schizofrenie. Als ik die lees, denk ik altijd: “Dat kun je die persoon toch niet kwalijk nemen?”

Iedereen hoort en ziet dingen, en iedereen ervaart dat anders. Als je gezond bent, mag je ervan uitgaan dat wat je hoort en ziet echt gebeurt, tenzij je drugs of drank heb gebruikt, dan weet je dat je zintuigen en observatievermogen enigszins zijn aangetast. Als je psychotisch bent ervaar je dingen die niet echt gebeuren, maar hoe weet je dat? Hoe kom je er achter dat wat jij ziet, niet klopt?

Dat is haast onmogelijk, want als je nog nooit psychotisch bent geweest, heb je geen reden om te twijfelen aan je eigen waarnemingen. Mensen die voor het eerst in een psychose raken, zullen ook meestal van hun omgeving te horen krijgen dat er iets ‘mis’ is.
Stel je voor, iemand komt naar je toe en zegt dat wat jij ziet, hoort en denkt, niet klopt. Wat denk je dan? Niet zoiets van: “Oh ja, je hebt helemaal gelijk, ik dacht al, wat hallucineer ik toch de laatste tijd”. Nee, je zal denken dat die persoon die je daar op wijst, zelf niet helemaal goed snik is, en waar bemoeit zo iemand zich eigenlijk mee?

Toen ik in de gaten kreeg dat mijn werkelijkheid geen realiteit was, werd ik heel bang. Want als je eigen zintuigen je voor de gek houden, waar kun je dan nog op vertrouwen? Psychotisch zijn op zich vind ik niet het meest beangstigend, maar weten dat ik niet op mijn hersens kan vertrouwen, is doodeng.

Ik krijg vaak complimenten over mijn ziekte-inzicht, maar pakweg de eerste zes jaar dat ik schizofrenie had, had ik geen idee van wat mij overkwam. Ik werd boos op iedereen die mij wees op mijn stemmen. Ik haatte mijn ouders, omdat zij mij confronteerden met mijn wanen. Ik haatte eigenlijk de hele wereld, want waarom was wat ik zag en hoorde, fout. En wat zij zagen en hoorden, goed? Dat is toch niet eerlijk?! Ik wilde weglopen, ik wilde alleen zijn. Ik wilde met rust gelaten worden en niet hoeven nadenken over wat wel of geen waarheid is.

Ik ken verhalen van mensen met schizofrenie die geen contact meer hebben met familie, die zichzelf isoleren, die niets met de wereld te maken willen hebben. Ik begrijp die mensen.
Ik begrijp ook dat het veel verdriet veroorzaakt bij de omgeving, maar ik begrijp niet dat het iemand met schizofrenie kwalijk genomen wordt, dat hij of zij zich zo gedraagt.

Het vereist nogal wat moed, intelligentie en tijd om je eigen waarnemingen in twijfel te trekken. Niet iedereen (met of zonder schizofrenie) kan dat. Bekend is dat ongeveer de helft van de mensen met schizofrenie geen tot weinig ziekte-inzicht heeft. Vrouwen hebben doorgaans meer ziekte-inzicht dan mannen en intelligentie, met name sociale intelligentie, speelt ook een grote rol.

Voor mij is het nog steeds een dagelijkse strijd om de grens tussen waanzin en realiteit te bewaken (lees daar meer over in een eerder blog: Over stemmen, wanen en andere hallucinaties). Verder vraag ik me regelmatig af of zogenaamd ‘gezonde mensen’ wel helemaal normaal zijn. Ik bedoel, pokemons vangen, 3D tv en virtual reality is toch eigenlijk voor de gekken? Tja, ik denk bijna elke dag: “Iedereen is gek behalve ik”. Maar dat zeg ik natuurlijk niet hardop.

3 reacties

  • Ik kom net van het strand en heb bij Kijkduin een hele tros ‘normale’ Pokemonzoekers zien staan. En mensen naar mijn oefeningen zien kijken met een blik: “Wat doet dat mens?”. En ik dacht als kind dat iedereen dingen dubbel zag, want waarom zou mijn schele blik anders zijn dan die van anderen? Simon Carmiggelt heeft ooit voor een campagne geschreven: “Ooit een normaal mensen ontmoet? En, beviel het?” Kortom: je hebt helemaal gelijk!

  • Hoi Saskia,
    Goed verhaal en herkenbaar ook. Ik heb oorsuizingen en hoor soms sirenes. Toen ik dat nog niet wist vroeg ik aan Arie : ‘ hoor jij het ook, zou er een ongeluk zijn gebeurd?’ en keek hij me aan alsof ik gek was. Ook hoor ik soms (een wekker?) piepen, wat hij niet hoort. Nu zeg ik er niets meer over, maar soms denk ik nog wel eens: ‘Wat nou als hij doof is en ik het wel goed hoor?’ Ik vind het ook lastig om niet op mijn eigen gehoor te kunnen vertrouwen en dat is nog heel iets anders dan wanen of hallucinaties.
    Ja, wat is normaal en wat is gek? Ik denk ook vaak dat ik de enige niet- gek ben, maar ja als jij dat ook denkt, klopt er toch iets niet, haha!

  • Hoi Saskia,
    Zo helder en duidelijk verwoord en zonder “zwaar” te worden een heftige strijd die jij elke dag moet voeren.
    Je bent een kei!!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe jouw reactie gegevens worden verwerkt.